Het concept is een wel veranderd. Daar waar de vorige 2 edities het echt een ’symposium’ was, waar therapeuten hun ervaringen deelden met collega’s, zal deze editie meer wetenschappelijk zijn. Uit de evaluatieformulieren van de vorige edities, bleek er een vraag te zijn naar wetenschappelijke informatie. Het gaat dus niet over de toepassing van de fasciatherapie bij deze of gene aandoening, wel over evoluties in de wetenschap die mogelijk een impact hebben op de kinesitherapie. Welke implicaties hebben ontdekkingen uit de neurowetenschappen, de biopsychologie en de anatomofysiologie op ons beroep als kinesitherapeut? En hoe speelt de fasciatherapie hier op in?

Het zal ook de eerste maal een internationaal symposium zijn, met voordrachten in 3 talen (vertaald) en met sprekers van buiten de methode. We groeien…

Ik kijk er in elk geval naar uit, het zal ongetwijfeld een zeer leerrijke dag worden. Ik hoop dat we opnieuw veel kinesitherapie en mensen uit het domein van de gezondheid kunnen mobiliseren.

Je kan hier de folder en hier de affiche downloaden.

Na mijn voorbereidend onderzoek (master na master in de psychopedagogie) over het lichaam van het autistische kind,  heb ik beslist om van onderzoeksterrein te veranderen.

De stap van autisme naar topsport kan groot lijken (voor sommigen niet  ), laat me dus even argumenteren: het is niet dat het verhaal van het lichaam autistische kind uitverteld is, dat het me niet meer boeit, dat ik niet meer met autistische kinderen werk. Neen, integendeel, maar mij de volgende jaren nog meer verdiepen en me nog specifieker op deze problematiek toeleggen, zag ik niet zitten.

Ik was dan ook zeer verheugd dat  Danis Bois, verantwoordelijke van het departement, me, in een gesprek over mijn praktisch werk in de praktijk, het onderzoeksterrein van de topsporter voortelde (en uitkoos boven de leerproblemen bij het kind, behandeling van de zwangere vrouw/baby, het autistische kind, behandelen van chronische pijnpatiënten). Het nieuws dat ik dit jaar weer het Belgische Fedcupteam mag begeleiden, kon dus niet gepaster komen. 

Me toeleggen op het domein van de begeleiding van de sporter voelt als ‘thuiskomen’: van kindsbeen af speelt ‘sport’ een belangrijke rol in mijn leven, zelf sportend (hoewel het de laatste tijd meer op sportelen  lijkt ), supporterend langs de zijlijn of behandelend van (top)sporters in de praktijk. Aan motivatie om dit project tot een goed einde te brengen zal het me dus niet ontbreken.

Sinds die tijd ben ik dus druk bezig met literatuur te zoeken, door te nemen om mijn onderzoek vorm te geven en ben ik mijn contacten binnen de universitaire wereld in Begië en binnen de sportwereld aan het opwarmen.

In de volgende maanden (jaren) zal ik hier op mijn blog verslag uitbrengen van de evolutie van mijn onderzoek.

Wordt vervolgd…

Er waren 120 kinesitherapeuten, manueel therapeuten en osteopaten aanwezig. Het symposium zelf was tot in de puntjes georganiseerd: mooie locatie, goede logistiek, lekker eten, goede ondersteuning van de sprekers… Ik dank de organisatie nogmaals voor de uitnodiging.

Ik heb zelf ook een manuele therapie achtergrond: onmiddellijk na mijn kine-studies in Leuven, heb ik aan de VUB een opleiding manuele therapie gevolgd. Ik was dus benieuwd naar het horen van de andere sprekers, voornamelijk om te kijken hoe de manuele therapie geëvolueerd is sinds die tijd.

Wat me vooral opviel als contrast met onze manier van werken, was het “louter structurele, mechanische” aspect van de voorgestelde behandelingen. Het lichaam van het jonge kind wordt gezien als iets dat “recht” moet gezet worden, zonder dat er op enig ogenblik rekening gehouden wordt met wie er in het lichaam huist. De therapeut weet wat recht is en gaat met externe kracht het kind manipuleren of mobiliseren naar die rechte positie toe.  Bij high velocity-technieken gebeurt de manipulatie zodanig snel dat het lichaam van de patiënt geen tijd krijgt om vast te stellen wat er gebeurt, laat staan om te reageren. De therapeut gaat met een externe kracht door elke weerstand, maakt zo de wervel vrij en zet het kind ‘recht’.

Wat wij voorstellen bij het behandelen van baby’s en jonge kinderen is heel anders: de fasciatherapeut werkt in één handeling tegelijk op structuur (het weefsel, vb een gewricht), op functie (de beweging van dat gewricht), op fysiologie (vb doorbloeding) en op de beleving van het kind (de persoon).

Na de “lees meer” verdere info over het behandelen van de structuur en functie. In een volgende bijdrage zal ik het hebben over de fysiologie en de beleving.

Natuurlijk is het belangrijk om de structuur vrij te maken. De fasciatherapeut is opgeleid om verschillende soorten spanningen in het weefsel te detecteren en op te lossen. Een grote troef daarbij is dat hij zich niet beperkt tot het bot, de spier of ligament, maar bijvoorbeeld eveneens spanningen in de bloedvatwand kan verminderen. Het effect hiervan werd aangetoond in het onderzoek van Nadine Quéré, hierover meer in het vervolg op deze post (fysiologie).

Het grote verschil met de presentaties van de andere sprekers, zit hem in de manier waarop de structuur wordt vrijgemaakt: er ontstaat een zeer respectvolle communicatie tussen de therapeut en het weefsel. Als fasciatherapeut ga je nooit met een externe kracht door een weerstand in het weefsel. Je plaatst een specifieke rek, gecombineerd met een specifieke druk, op zo een manier dat de weerstand de kans krijgt vanzelf op te lossen. We sluiten ons aan bij Dr. Sutherland, de grondlegger van de osteopathie, die stelt: “het is beter te werken met een interne kracht dan met een externe, blinde kracht”. De kracht van onze therapie zit dus echt in de zachtheid van de behandeling.

Daarenboven volstaat het volgens ons niet om het weefsel of een gewricht vrij te maken. De behandeling wordt eens zo efficiënt op het ogenblik dat de herwonnen bewegingsmogelijkheden ingeschreven worden in het lichaamsschema van de patiënt. De traagheid waarmee de mobilisatie in de fasciatherapie verloopt, zorgt er niet alleen voor dat de therapeut op elk ogenblik van die mobilisatie een weerstand, die opkomt in het lichaam van de patiënt, kan waarnemen en er rekening mee kan houden, maar ook dat de patiënt zelf zijn beweging kan waarnemen. De patiënt leert zelf, actief, zijn lichaam op de juiste manier te gebruiken.

Dit kan ook al bij baby’s. Zo integreer ik systematisch aan het einde van een behandeling de nieuwe bewegingsmogelijkheden in bewegingskettingen. Deze bewegingskettingen zijn globale beweging (heel het lichaam is erin betrokken), die beschreven werden door Prof. Dr. Danis Bois, de grondlegger van de fasciatherapie.

Het volgende filmpje toont een stukje van de behandeling van Charline, een meisje van vijf weken oud. Enige tijd geleden behandelde ik haar grote broer, de jongen met het afgevlakte hoofdje uit een eerdere post. Om op gelijkaardige problemen te anticiperen, vroegen de ouders om preventief met haar te oefenen.

Nadat ik eerst lokaal gewerkt had ter hoogte van het achterhoofd en de hoogcervicale wervels, gebruikte ik een laterale beweginsketting om de beweging van het hoofd in te schrijven in de globale bewegingsketting. Nadat ik haar een beetje op weg heb geholpen om uit haar voorkeurshouding te komen (hoofd gedraaid naar links), door haar lumbale wervels in de tegenovertgestelde richting aan de bewegingsrichting te laten glijden (compensatoire beweging naar rechts van hooglumbale wervels voor de ingewijden), zie je duidelijk hoe ze haar hoofd zelf meeneent in de beweging en het vlot van links naar rechts draait.

Het behandelen van structuur en functie gaan hand in hand. In een volgende post zal ik hier verder op in gaan en eveneens beschrijven wat hiervan  de impact op de fysiologie en de persoon is.

Het symposium richt zich op de “diagnostiek en behandeling bij (jonge) kinderen met (hoog) cervicale disfuncties” en wordt georganiseerd door de Provinciale Hogeschool Limburg, in samenwerking met de KULeuven.

Als ik het programma bekijk, ben ik heel fier er te mogen tussenstaan.  Dank aan de organisatie en aan Paul Sercu voor het vertrouwen.

Inschrijven kan nog. Hier vindt u meer informatie en het programma.  Een aanrader, alleen al om Dr. Biedermann (de man achter het KISS-syndroom) te horen en aan het werk te zien…

Na 1999 en 2003 is het de derde maal dat ik Prof. Hendrickx uitnodig in Wemmel. De vorige voordrachten waren telkens een groot succes. Ik hoop ook ditmaal op een volle zaal.

Ik hecht veel belang aan deze organisatie. Gezien Prof. Hendrickx nog maar weinig voordrachten geeft (vorig jaar maar 1), heeft ‘het grote publiek’ weinig mogelijkheden om hem te horen. Dit is dus een uitgelezen kans om de grondlegger van de methode te ontmoeten en hem zijn belangrijkste inzichten in een begrijpelijke taal te horen uitleggen.

Zijn artikels zijn niet altijd begrijpbaar voor een groot publiek, maar in zo een voordracht slaagt hij er telkens wonderwel in om met veel bezieling de essenties van zijn ontdekkingen toch op een eenvoudige en duidelijke manier over te brengen.

Het wordt dus een avond voor ouders, grootouders, leerkrachten, CLB-medewerkers, psychologen, pedagogen, collega’s kinesitherapeuten, logopedisten, kortom voor al de geïnteresseerden die een beter inzicht nastreven in de natuurlijke ontwikkeling van het denk- en leervermogen van de kleuter en het schoolkind.

De folder en de affiche kan je downloaden door op de link te duwen, vergroten door op de foto zelf te duwen. Ik hoop jullie te ontmoeten op 21 september.

Een vraag die steeds terugkeert, wanneer we door de bril van een kritische ontwikkelingsbegeleider  - maw van binnenuit - een gedrag naar derden beschrijven, is :  ”Wat kan ik (als ouder/als leerkracht) hier aan doen?” of “Hoe moet ik er mee omgaan?”  (zie vraag leerkracht of mama Constance).

Voor dergelijke vragen is het niet mogelijk om pasklare antwoorden te formuleren. De problematiek is te complex om er kant-en-klare recepten op toe te passen. Mocht het maar zo eenvoudig zijn, genre ‘als je dit zo doet, krijg je zowiezo altijd dat resultaat’… Menselijk gedrag is nu éénmaal geen exacte wetenschap.

En toch proberen we, als kritisch ontwikkelingsbegeleider, deze vraag steeds zo goed mogelijk te beantwoorden. Een poging volgt na de ‘lees meer…’

1. Inzicht in de problematiek

Kennis van zaken is een eerste, absolute voorwaarde. Daarom is het belangrijk om U zo goed mogelijk te informeren: veel lezen over het onderwerp, praten met de begeleider van Uw kind, eventueel met andere ouders, afspraak bij Prof. Hendrickx… Pas indien U het beschreven fenomeen goed kent en begrijpt, krijgt U inzicht in het gedrag van Uw kind en zal het mogelijk worden om het gedrag van Uw kind adequaat te interpreteren.

In het concrete geval van negatieve controle is het belangrijk te begrijpen van waar dit gedrag komt,te weten hoe het komt dat het kind op die manier reageert.

2. Wat ligt aan de basis van de negatieve controle?

Negatieve controle komt typisch voor bij het gevoelige – overgevoelige kind. Zoals de gevoeligheid vele gradaties kent, bestaat de negatieve controle eveneens in verschillende gradaties : van het ‘normale’ kind, dat in bepaalde specifieke situaties, op bepaalde momenten van zijn ontwikkeling kenmerken vertoont van negatieve controle tot het extreem overgevoelige kind, het kind met ‘fundamentele bestaansonzekerheid’, waar de negatieve controle pervasief aanwezig is (doordringt het volledige functioneren en ontwikkelen van het kind), als een kortsluiting in het systeem.

Bij die vormen van fundamentele bestaansonzekerheid heeft het kind angst om zichzelf te verliezen. Het kind bevestigt zichzelf door het gevoel van extreme greep/controle op zijn omgeving. Het manipuleert zijn omgeving om ze onder controle te houden. Wanneer het die controle verliest, verliest het zichzelf.

Negatieve controle wordt dan een overlevingsstrategie, die zich uit in de hardnekkigheid waarmee het fenomeen optreedt: het is bijna onmogelijk om het gedrag van het kind positief te beïnvloeden. Met zachte of ijzeren hand opvoeden, belonen of straffen lijken even weinig effect te hebben.

“Het is niet zeldzaam dat zo’n kind door de ouders die ten einde raad zijn en alles wat ze kunnen bedenken al geprobeerd hebben, lichamelijk gedwongen worden te gehoorzamen. Dit fysiek geweld maakt de toestand alleen maar erger: ofwel wordt het kind gebroken, ofwel wordt het nog ‘koppiger’.” (FJP Hendrickx, 1998, p.21)

3. Begrip

Om het fenomeen van negatieve controle te kunnen begrijpen moeten we ons standpunt van extern observator verlaten en van moeten we trachten het gedrag van het kind van binnenuit te begrijpen. Het credo van de kritische ontwikkelingsbegeleiding “Elk kind heeft altijd gelijk”, waarover ik eerder al een blog heb geschreven, is hier meer dan ooit op zijn plaats. Het kind zijn gelijk kennen en het zijn gelijk kunnen geven is een eerste absolute voorwaarde voor het samenleven met of het begeleiden van kinderen met negatieve gedragscontrole. Het kind moet zich begrepen en gerespecteerd voelen. Het feit dat het kind zich begrepen voelt, mondt uit in een vorm van fundamenteel vertrouwen. “Het kind moet voelen dat de begeleider er rekening mee zal houden dat het gaat over iets dat hem overkomt en waar hij niets kan aan doen.”(FJP Hendrickx, 1998, p.21)

4. Het kind kan er niet aan doen

Het kind kan dit gedrag niet controleren. Eens het kind in afweer gegaan is, kan het niet terug. Het is geen kwestie van niet willen, wel van niet kunnen. Herinner U dat, wanneer het kind zijn standpunt opgeeft, het zichzelf opgeeft. Negatieve controle is een overlevingsstrategie. Het gedrag wordt gestuurd vanaf een dieper affectief-lichamelijk niveau, waar de bewuste controle geen greep op heeft. Prof. Hendrickx beschrijft het voorbeeld van blozen in zijn artikel ‘FAQ: negatieve controle en antigedrag’ (Tetraheder, 1998, p. 17): “Van zodra de gevoelige persoon ook maar vermoedt dat hij zou kunnen gaan blozen, gebeurt het ook.” Begrijpen dat het kind dit gedrag niet kan controleren neemt de verantwoordelijkheid en schuld bij het kind weg. Verwijten zijn dus absoluut te vermijden. Ze verhogen enkel de druk.

5. Druk weghouden

Negatieve controle komt bijna steeds voor in situaties waar het kind ‘onder druk staat’. Dit kan bijvoorbeeld wanneer het zelf iets heel graag wil doen (intern) of wanneer er door een buitenstaander iets verwacht wordt (extern). Het is typisch dat het kind in vrij spel geen tekenen van negatieve controle of antigedrag vertoont – het heeft controle over de situatie- maar dat het, van zodra het in een opdrachtsituatie komt (of wat het kind beleeft als opdrachtsituatie), plots helemaal dichtklapt.

Aandringen (meer druk) heeft op dat ogenblik enkel een negatief versterkend effect. (Belonen of straffen horen thuis onder de categorie ‘aandringen’)  Ik herinner me de situatie van T., een kind van 3 jaar oud met autistoforme kenmerken, nog zeer goed. T. zijn gedrag was doorspekt met kenmerken van negatieve controle. Systematisch wanneer hem iets gevraagd werd, wendde hij zich af en ging hij over tot een vorm van zelfstimulatie (neuriën –steeds hetzelfde liedje- , voor/achter wiebelen, …). Op een dag begeleidde zijn grootmoeder hem naar de praktijk. Telkens ik hem iets vroeg, begon ze hevig te supporteren voor haar kleinzoon om hem aan te zetten in te gaan op wat ik op dat ogenblik gevraagd had. Ze deed dit telkens met dezelfde woorden, met dezelfde intonatie (ook hetzelfde liedje ). Ik heb toen echt de situatie moeten kortsluiten en die mevrouw moeten uitleggen dat ze, ondanks haar zeer goede bedoelingen, het gedrag van haar kleinzoon versterkte, dat ze hem gewoon maakte zich af te wenden. Ik leerde haar dat de te hanteren strategie die erin bestaat de vraag slechts 1 maal te stellen en ze geen 25 maal te herhalen (het probleem is niet dat het kind de opdracht niet begrijpt). Nadat de vraag gesteld is, moet het kind wel de tijd en de ruimte krijgen om ze te kunnen beantwoorden, alle druk dient weggenomen te worden. Dit moet echt afstralen van de attitude van de begeleider, genre: ‘ik zou graag hebben dat je dit gaat doen (bv iets oprapen). Je hoeft het niet nu onmiddellijk te doen, doe het maar als jij er klaar voor bent’. In lichte gevallen van negatieve controle volstaat het wegnemen van de tijdsdruk al om het gedrag toch te kunnen initiëren.

Dit is dus een pleidooi om iedereen die met het kind te maken heeft belangrijke basisprincipes uit te leggen. Ik ga voor bijna al de kinderen die ik begeleid naar school om te overleggen met leerkrachten, ouders, directeurs, etc (later meer daarover).

Een ander veel voorkomend voorbeeld is het groeten. Vandaag nog vroegen we Michelle om te zwaaien naar een buurvrouw, die ze niet goed kent. Op dat ogenblik gingen haar beide handjes achter haar rug (en zwaaide ze niet (negatieve controle), ook niet nadat we onze vraag met milde druk herhaalden.) Maar ongeveer een minuut nadat we een gesprek met de dame in kwestie hadden aangeknoopt, zonder verder op Michelle te letten, begon ze spontaan te zwaaien, daida te roepen en zelfs kushandjes te gooien… Het groeten van vreemde personen is voor veel gevoelige kinderen een delicaat moment waar negatieve controle de kop kan opsteken (“Geef eens een handje?”)

6. Professionele hulp

Veel van de eerder geformuleerde tips kunnen U al een eind op weg helpen bij milde vormen van negatieve controle. Voor zwaardere vormen zal dit echter niet voldoende zijn. Professionele hulp in het algemeen en specifiek Kritische Ontwikkelingsbegeleiding methode Hendrickx is dan ten zeerste aangeraden.  Ervaring van de therapeut met contactproblemen is wel aangewezen, zeker voor het maken van een adequate systeemanalyse en probleemsynthese. Deze analyse en synthese (zie vorige blogs) leggen de dieperliggende structuren bloot die aan de basis liggen van het zichtbare gedrag: “De achtergrond op de voorgrond” (Prof. Hendrickx).

In een volgende bijdrage zal ik beschrijven wat ik als Kritisch Ontwikkelingsbegeleider  concreet doe met die kinderen in de begeleiding.

In het Nederlands schreef ik 44 posts. Bij aanvang hoopte ik 1 artikel per week te kunnen schrijven, wat dus niet gelukt is. Zeker de voorbije 2 maanden heb ik het zo druk gehad dat er maar weinig tijd overschoot om aan inhoudelijke artikels te werken. Ik hoop tijdens de komende vakantiemaanden de schade wat in te kunnen halen.

Via de homepage van de site is het mogelijk je op mijn blog te abonneren door je emailadres achter te laten. Zodoende krijg je elk nieuw bericht toegestuurd. 48 lezers tekenden hier op in. Zelf kan ik niet zien wie ze zijn, maar uit sommige reacties kan ik het wel opmaken. Verder werd mijn blog het afgelopen jaar 5705 maal aangeklikt door 3088  verschillende lezers (of gemiddeld 16 maal per dag). Ze bezochten gemiddeld 3 pagina’s per bezoek (totaal: 17210 paginabezoeken) en bleven 2 minuten 49 seconden op de site.

De blog die het meest gelezen werd is “Fasciatherapie bij de (top)sporter: logesyndroom” (455 kliks), gevolgd door “Over belang van kruipen” (356 maal gelezen) en “Probleemanalyse van een baby door Prof. Hendrickx” (290 maal). Ik vind het leuk dat Michelle in beide laatste artikels een hoofdrol speelt. Zelf vind ik deze één van de beste…

De meeste lezers kwamen uiteraard uit België (5021), gevolgd door Nederland (570), het Verenigd Koninkrijk (24) en Frankrijk (20). In totaal werd de site gelezen vanuit 37 landen, gaande van het koude Rusland, Polen of Slovenia tot het meer exotische Signapore (merci, Jean-Paul), de Nederlandse Antillen, Thailand of Australië. Zelf zie ik het volledig zitten om ginds een workshop te gaan geven!

De Franstalige versie van de site (dank je wel Thérèse voor je uitstekende vertalingen) werd 860 maal bezocht, door 579 unieke bezoekers. De Fransen lazen eveneens gemiddeld 3 pagina’s per bezoek, wel iets trager (2′55″ per bezoek). Ook hier werd de tekst over “Fasciatherapie chez le sportif de haut niveau, syndrome de la loge” het meest gelezen (144 maal) , gevolgd door “Séminarie de Fasciathérapie à Paris” (70 maal).

De Engelstalige versie hinkt een beetje achterop qua vertaling. Weldra schiet Koen (dank je wel voor je werk) weer in actie en zetten we dat deel van de site weer helemaal op punt. Het Engelstalig deel werd 178 maal bezocht door 98 unieke lezers. Eén van mijn doelstellingen het komende blogjaar is om meer in het Engels te publiceren. Hopelijk lukt het.

In het algemeen overstijgen deze cijfers, zeker het internationale karakter ervan, mijn verwachtingen veruit. Dit motiveert natuurlijk om dit project verder te zetten. Ik hoop door de praktijk te reorganiseren volgend jaar wat meer tijd te maken om te studeren en te schrijven. Ik besef nu dat ik aan enkele reeksen begonnen ben (schrijven, autistisch lichaam, linksgericht, negatieve controle, …) die ik nog niet heb afgemaakt. Tijdens de vakantiemaanden zal ik er mij achterzetten. Als jullie daarnaast verzoeknummertjes hebben, lees ik het graag in de comments…

1 van de van deze projecten heeft zich afgespeeld binnen een werkgroep van de VKOH - Vereniging ter bevordering van de Kritische Ontwikkelingsbegeleiding, methode Hendrickx. Sedert enkele maanden werken we intensief aan het structureren van veel praktische aspecten van onze werking.

Rekening houdend met feedback van de studenten hebben we onder meer de structuur van de opleiding bestudeerd en aangepast. U vindt hier meer informatie over in onze tweede nieuwsbrief (ook een nieuw initiatief), die U hier kan downloaden.

Deze blog is op verzoek geschreven. C., een meisje dat ik gedurende meer dan een jaar begeleidde in de praktijk, is deze zomer verhuisd naar Zwitserland. Daar waar het in België elk jaar zeer moeilijk was om een geschikte, aangepaste school te vinden voor haar, is ze in Zwitserland terecht gekomen in een school waar ze per 2 leerlingen een begeleider hebben, ideaal om haar mogelijkheden verder te ontwikkelen! Volgens haar begeleiders  van de nieuwe school heeft C. zich goed aangepast aan haar nieuwe omgeving. Ze leert bij, alleen vindt de juf haar soms ‘koppig’: “Ze heeft mogelijkheden, alleen is het echt spijtig dat haar ontwikkeling geremd wordt door haar gebrek aan medewerking.”

C.’s mama vroeg me een blog te schrijven om uit te leggen dat er meer aan de hand is dan ‘koppig zijn’ of ‘niet willen meewerken’, dat het geen kwestie van ‘niet willen’, maar van ‘niet kunnen’ is. Het liefst zou ik, minstens een dag, opleiding geven over dit thema in C.’s nieuwe centrum, om haar leerkracht te helpen haar beter te begrijpen, om te tonen hoe je de fuik van negatieve controle kan ontwijken. Laat deze blog misschien een eerste stap zijn…

Om ‘koppige, eigenzinnige ’kinderen optimaal te kunnen begeleiden is het volgens mij zeer belangrijk om het fenomeen van ‘negatieve controle en antigedrag’ te kennen. Pas dan kan het gedrag van het kind van binnenuit begrepen worden  en kan het kind ‘zijn gelijk krijgen’.

Om meer te weten te komen over negatieve controle en antigedrag, druk op lees meer…

In deze post ga ik me beperken tot een beschrijving van het fenomeen van de negatieve controle. Hiervoor doe ik, naast mijn ervaring uit de praktijk, beroep op een artikel uit 1998 van Prof. Hendrickx. Meer dan eens heb ik hem horen vertellen dat het  belangrijk zou zijn om dat artikel verder uit te werken.  Ik hoop dat hij er binnenkort tijd voor zal vinden.

Ik wil negatieve gedragscontrole uitleggen aan de hand van het contrast met ‘positieve gedragscontrole’. Positieve gedragscontrole betekent dat, wanneer  je iets wil gaan doen (bijvoorbeeld een glas opnemen), je dit effectief ook kan doen en doet (je neemt het glas op). Je hebt een intentie voor een handeling, en je kan die intentie zonder veel problemen uitvoeren, zoals je het zelf vooraf gepland had. Waar een wil is, is een weg.

Negatieve gedragscontrole betekent dat het kind niet kan doen wat het graag wil doen, dat de intentie van het kind (de persoon) niet kan omgezet worden in een doelgerichte handeling  (Het kind wil het glas opnemen, maar geraakt niet op weg en neemt het glas niet op). “Waar een wil is, is geen weg” (F.J.P. Hendrickx, 1998, p.16). Het kind stoot op een interne blokkade. Hoe graag ook het kind datgene wil doen wat het wil doen, het lukt het niet om er aan te beginnen, het blokkeert… Meer nog, het is vaak omdat het kind het graag zou willen doen en sterk gemotiveerd is, dat het blokkeert. Hoe meer druk het kind zichzelf oplegt en vooral hoe meer druk er van buitenaf op het kind gelegd wordt, hoe sterker de blokkade. “Wat opvalt is het gedwongen karakter van deze negatieve controle en antigedrag, dat bovendien nog versterkt wordt naarmate de inspanningen en de frustratie van het kind groter worden.” (F.J.P. Hendrickx, 1998, p.16)

In het concrete geval van C. zie je dat, wanneer je haar vraagt iets te doen (bijvoorbeeld blokjes van het ene torentje naar een andere verplaatsen), ze in eerste instantie gemotiveerd is om dit te doen: ze lacht, haar handjes flapperen,… Bijna onmiddellijk nadien, wanneer ze voelt dat ze niet op gang geraakt (door de negatieve controle), slaat haar gedrag om en wordt ze opgewonden (agitatie), verliest ze haar toewending naar de situatie (ze gaat ‘hangen’, blijft niet meer rechtop zitten),  wil ze weg van de stoel, begint ze te huilen. Hoe meer druk er op dat ogenblik op haar gelegd wordt, hoe sterker de negatieve controle en het vermijd/vluchtgedrag. Dit leidt soms tot ontroostbare huilbuien (waar ze ook weer niet uitgeraakt, hoewel ze niets liever zou willen, … (negatieve controle, weet je wel)).

Een aanverwante vorm van gedrag is antigedrag: het kind doet het omgekeerde van wat bedoeld is, of vertoont onaangepast gedrag (bijvoorbeeld in plaats van het glas op te nemen, gaat het het op de grond gooien.) Ik herinner me het verhaal van een jongetje uit de derde kleuterklas, T.,   die er op stond te kijken hoe een vriendje van hem het schilderij van een derde kindje bekladde met verf. De juf kwam tussen en berispte zijn vriendje met de woorden : “Je mag dat niet doen, niet spatten met verf op het schilderij van een ander kindje!”.  T. stond erbij, hoort de berisping van de juf, die niet eens voor hem bedoeld was, en gooit op zijn beurt een grote klad verf erbij op de tekening. Pogingen tot beheersen en controleren van het gedrag lopen uit in het omgekeerde van het bedoelde. Ook hier is inzicht in de achtergrond van de problematiek noodzakelijk. Al te makkelijk wordt het kind anders bestempeld als ‘stout’, ‘moeilijk’ of een ‘speciaal geval’ (“Het is altijd met jou…”). “Door de groeiende overtuiging bij de leerkracht dat het hier om een hopeloze toestand gaat, bestaat de kans dat er een ‘zwart schaap syndroom’ ontstaat, dat het optreden van het antigedrag stimuleert.” (F.J.P. Hendrickx, 1998, p. 20)

Het prototype van negatieve controle zien we inderdaad bij het autistische kind, of het kind in een autismespectrum, waar het gedrag gekenmerkt wordt “door een extreme en habituele vorm van negatieve controle waarbij het contact met de dreigende buitenwereld wordt afgesneden. Bij diep autistische kinderen kan de negatieve controle een zijnswijze worden, die rechtstreekse communicatie onmogelijk maakt”. (F.J.P. Hendrickx, 1998, p.18)

Maar geloof me, dit fenomeen komt niet enkel voor bij kinderen in een autismespectrum. Het gedrag van veel ‘normale’ kinderen is doorspekt met aspecten van deze negatieve controle. We zien dit fenomeen veel terugkomen bij goed begaafde en (zeer/over-) gevoelige kinderen. Deze kinderen identificeren zich namelijk met hun standpunt/handeling: ze kunnen geen onderscheid maken tussen ‘wie ze zijn, als persoon’ en ‘wat ze doen’. Bijgevolg, wanneer hun gedrag door derden afgekeurd wordt, hebben ze de beleving dat ze zelf, als persoon, afgekeurd worden (en niet enkel wat ze doen).  In conflictsituaties komt dit nog sterker tot uiting: eens het kind positie genomen heeft, zit het in een fuik (negatieve controle) en kan het zijn standpunt niet loslaten om toe te geven. Hoewel het kind weet dat het ongelijk heeft, blijft het halsstarrig zijn standpunt verdedigen, want toegeven betekent dan hetzelfde als zichzelf verliezen en dat kan dat gevoelige kind niet (meer) aan en wil het ten allen prijzen vermijden. Hoe meer druk van buitenaf gelegd wordt, hoe harder het conflict. 

Door onbegrip ontstaat in extreme gevallen een negatieve sfeer, waarbij het kind bij de minste aanleiding en vaak voor futiliteiten, in de doodlopende straat van negatieve controle en antigedrag terecht komt. “Op deze manier ontstaan er, voor men het weet, psycho-toxische relaties tussen bijvoorbeeld, moeder en kind, waardoor een normaal samenleven niet meer mogelijk is en waar bij bij de minsten aanleiding de spanningen aangroeien tot scherpe conflictsituaties” (F.J.P. Hendrickx, 1998, p.20)

Voilà, in een volgende bijdrage zal ik dieper ingaan op de achtergrond van de negatieve controle/antigedrag  en zal ik enkele tips meegeven om deze situaties te ontmijnen… 

Ik nam vorig jaar dit initiatief omdat we (fasciatherapie) steeds meer vervreemden van onze basis, de kinesitherapeuten. Mocht je toen aan de gemiddelde kinesitherapeut in Vlaanderen vragen waar ‘Fasciatherapie’ voor staat, zouden weinigen er kunnen op antwoorden. Meer nog, een groot deel van hen zou moeten toegeven er nog nooit van gehoord te hebben. 

Dit jaar heeft heel de bestuursgroep van de Belgische Fasciatherapeuten Methode Danis Bois (BFmdb) zich achter het project gezet, wat resulteerde in een betere organisatie, (veel) meer aanwezigen, betere voordrachten die op mekaar afgestemd waren…

We waren dan ook zeer opgetogen met meer dan 200 deelnemers aan het symposium, allen arts, kinesitherapeut, student in de kinesitherapie of osteopaat. De zaal was eerder krap voor deze grote groep, maar met een beetje aanpassingsvermogen van de aanwezigen, lukte het toch om zowel de voordrachten als de twee workshops in goede banen te leiden.

Een symposium is niet hetzelfde als een wetenschappelijk congres. Het heeft niet als doel wetenschappelijke onderzoeken en resultaten te communiceren, wel therapeuten, vanuit hun ervaring uit de praktijk te laten getuigen.

Ik had de eer het symposium te mogen openen. Na het gebruikelijke dankwoordje, ging ik in op de uitdagingen waar de kinesitherapie voor staat. De kinesitherapie moet evolueren om aangepast te blijven aan de inzichten en noden van onze tijdsgeest. Ook de fasciatherapie zelf staat voor grote uitdagingen: gefundeerd wetenschappelijk onderzoek (daarover later meer). Als het me lukt, laad ik één van de volgende dagen wel een filmpje op van een stukje van mijn voordracht.

Prof. Dr. Franz Baro, neuropsychiater en emeritus van de KULeuven, zat de ochtendsessie voor. Wat is het toch een zegen voor onze methode dat een man met zo veel expertise, ervaring en geloofwaardigheid zich achter onze beweging schaart. Op magistrale wijze leidde hij het symposium in met het belang en de plaats binnen de geneeskunde van onze  methode aan te tonen. 

Uit de evaluatie van het seminarie van vorig jaar bleek dat het nodig was om het symposium te starten met een voorstelling van de fasciatherapie. Paul Sercu nam deze taak op zich. Ik vond het een van de beste voordrachten die hij al gegeven heeft, zowel naar inhoud (met o.m. nieuwe filmpjes van de spontane beweging van het bindweefsel)  als naar gedrevenheid. Na zijn voordracht kwamen verschillende therapeuten en studenten me vertellen dat ze onder de indruk waren van zijn prestatie en dat ze fier waren fasciatherapeut te zijn., dat kan tellen!

Anne Destrijcker ging verder met een voordracht over ‘Fasciatherapie en Whiplash’. Anne kon goed overbrengen dat er bij whiplash meer aan de hand is dan wat weefselschade of geblokkeerde wervels: heel de persoon is aangedaan. Whiplash kan zelfs leiden tot een zware decompensatie van heel de persoon. De fasciatherapie is, op basis van klinische ervaring, zeer efficiënt bij aandoeningen op het raakvlak tussen lichaam en geest. We zijn dan ook zeer opgetogen dat recent wetenschappelijk onderzoek de rol van het bindweefsel bij het humeur van de persoon aangetoond heeft.

Na de twee voordrachten ging een workshop sensoriële reëducatie door. De zaal was wat krap, het was wat drummen, maar met 70 ‘assistenten’ kreeg bijna elke deelnemer persoonlijke begeleiding.

Na de middag startte Ann Feron met haar ervaring bij het behandelen van baby’s te delen. Het onderwerp ligt me natuurlijk nauw aan het hart (zeker ook omdat ze een prachtig model had voor de foto’s van haar presentatie). Ik was aangenaam verrast door Ann, eigenlijk kende ik haar werk met baby’s onvoldoende, Ik heb er in elk geval van opgestoken.

De grote verrassing van het symposium voor mij was Els Vandenoortgate. Ze is studente van de fascia-school en heeft net de eerste cyclus (10 seminaries) achter de rug. Ze getuigde welke meerwaarde de fasciatherapie had voor haar werk als kinesitherapeute en manueel therapeute. Ik vond het belangrijk dat, ondanks dat de opleiding 4 intensieve jaren duurt, ze kon overbrengen dat ze vanaf het eerste seminarie de geleerde technieken met succes kon toepassen in de praktijk.

Dirk Vispoel, 1 van de pioniers van de methode in België, besloot de conferenties met een voordracht over de begeleiding bij patiënten met CVS en fibromyalgie. Net als bij whiplash komt de fasciatherapie hier helemaal tot haar recht: zowel lichaam als geest als de interactie tussen beide (somato-psychisch en psycho-somatisch) zijn aangedaan. Op zijn eigen, authentieke manier pakte Dirk het publiek in, chapeau!

Na de vraagstelling en de pauze ging een tweede workshop door, waarbij de aanwezigen geïnitieerd werden in de specifieke handgrepen van de fasciatherapie, de specifieke rek en druk, die leidden tot de subjectieve verplaatsing van een segment. De verwondering van de ‘nieuwen’, die ontstaat wanneer ze hun arm subjectief voelen verplaatsen (bvb de hand die naar buiten draait) - terwijl die arm objectief geen mm verplaatst - verrast me steeds weer. Ik hoop dan telkens dat die mensen daar verder iets willen mee gaan doen…

Voilà, we kunnen terugblikken op een geslaagde tweede editie van ons symposium. Donderdag evalueren we de organisatie met de bestuursgroep, waarschijnlijk begint de voorbereiding voor de derde editie daar al…